پیام سرمایه و صنعت ایران

مرجع اطلاع رسانی در سرمایه گذاری

تسهیلات چیست؟ تسهیلات قرض الحسنه چیست؟

2024-07-24

تسهیلات چیست؟ تسهیلات قرض الحسنه چیست؟

چکیده مطلب:

تسهیلات وقتی به مجموعه‌ای تعلق می‌گیرد که آن مجموعه نیاز به سرمایه در گردش داشته باشد. همان چیزی که آن را نقدینگی نامیدیم. وقتی شرکت یا شخصی حقوقی نیاز به دریافت تسهیلات پیدا می‌کند که یا در تامین هزینه‌های اصلی دچار چالش جدی شده باشد یا تصمیم به توسعه در بخش خاصی گرفته است که برای تحقق آن نیاز به تامین هزینه و جریان نقد درآمدی دارد.

فهرست مطالب

اگر به عنوان یک فرد حقیقی نیاز به پول نقدی دارید که آن را سریع در اختیار داشته باشید یا صاحب یک کارگاه تولیدی هستید که نیاز به جریان نقدینگی دارید، می‌توانید تسهیلات بگیرید. اما آیا دقیقاً می‌دانید که تسهیلات چیست؟

تسهیلات چیست؟

اولین قدم در درک بهتر مفهوم، دانستن معنی این کلمه است. تسهیلات از مصدر “سهل” به معنی ساده یا آسان می‌آید. خود کلمه تسهیل به معنی “ساده سازی” است. بنابراین تسهیلات را می‌توان امکاناتی که از آن‌ها برای ساده سازی برخی امور استفاده می‌شود، تعریف کرد.

به طور مثال وقتی شما برای خرید یک کالا به اندازه کافی پول نقد نداشته باشید، فروشنده حاضر می‌شود آن را به صورت اقساط به شما بفروشد. در اینجا فروشنده به شما تسهیلاتی داده است که به کمک آن می‌توانید بدون این که برای تامین نقدیندگی مورد نظر صبرکنید، به محصول مورد نظر خود دسترسی داشته باشید.

حالا تصور کنید شما یک شرکت تولیدی لباس دارید که در روزهای منتهی به نوروز درآمد بسیار خوبی دارد. اما همین تولیدی در ماه‌های تیر و خرداد به دلیل کمبود مشتری حتی در پرداخت حقوق و دستمزد به پرسنل خود نیز دچار مشکل می‌شود. در چنین شرایطی شما برای جلوگیری از بسته شدن کسب و کارتان به سراغ بانک یا موسسات مالی می‌روید و با احراز شرایط لازم، از آن‌ها درخواست تسهیلات می‌کنید. بانک نیز شما را واجد شرایط دانسته و برای مشارکت در روند تولید مجموعه شما، به شما تسهیلات می‌دهد.

تسهیلات، تسهیلات قرض الحسنه

در واقع در این شرایط شما نیاز به نقدینگی دارید تا بدهی‌های خود را به کارمندان و کارگران خود بپردازید. گاهی این بدهی به دلیل خرید مواد اولیه که برای تولید مورد نیاز است، ایجاد می‌شود. به هر حال آنچه شما به آن نیاز داری حجم متنابهی از پول نقدی است که باید زود به دستتان برسد. بانک‌ها و موسسات مالی نیز همواره در پی جذب نقدینگی هستند. آن‌ها این کار را برای هدایت جریان نقد درآمدی جامعه به شریان‌های تولیدی می‌کنند. یعنی همواره تلاش می‌کنند حجم نقدینگی موجود در جامعه را ابتدا به درستی جذب کرده و بعد با هدف پیشبرد کار بنگاه‌های اقتصادی، به آن‌ها تسهیلات بدهند.

بهتر است همین ابتدا بگوییم که وام و تسهیلات با یکدیگر متفاوت هستند. هرچند این دو واژه در نظام بانکی اغلب در کنار هم به کار رفته و مفاهیمی بسیار نزدیک به هم دارند. اما هر دو در برخی جزئیات متفاوت هستند که در ادامه این مقاله به توضیح این تفاوت‌ها خواهیم پرداخت.

تسهیلات چگونه کار می‌کند؟

همانطور که گفته شد تسهیلات وقتی به مجموعه‌ای تعلق می‌گیرد که آن مجموعه نیاز به سرمایه در گردش داشته باشد. همان چیزی که آن را نقدینگی نامیدیم. وقتی شرکت یا شخصی حقوقی نیاز به دریافت تسهیلات پیدا می‌کند که یا در تامین هزینه‌های اصلی دچار چالش جدی شده باشد یا تصمیم به توسعه در بخش خاصی گرفته است که برای تحقق آن نیاز به تامین هزینه و جریان نقد درآمدی دارد.

در حالت نخست اگر مجموعه موفق به تهیه پول نشود لاجرم باید واحد تولیدی یا صنعتی خود را تعطیل کرده یا کارگرانش را تعدیل کند. در مثال دوم نیز اگر هزینه لازم برای تهیه لوازم و ماشین آلات فراهم نشود، توسعه‌ای هم رخ نخواهد داد. در چنین حالاتی است که گرفتن تسهیلات از بانک یا موسسه مالی معتبر راهگشاست.

وقتی بانک به فرد یا مجموعه‌ای تسهیلات می‌دهد یعنی می‌خواهد از پول نقدی که جمع آوری کرده است برای خودش یک جریان درآمدی ایجاد کند. به همین دلیل است که این پول را برای مدت کوتاهی قرض می‌دهد و به این ترتیب هم مقدار مشخصی از درصد سود تسهیلات منتفع شده و هم در سود حاصل از سرمایه گذاری گیرنده تسهیلات، شریک می‌شود.

شرایط گرفتن تسهیلات از بانک و موسسات مالی چیست؟

منبع تامین کننده تسهیلات این پول را در ازای چند شرط خاص به فرد یا بنگاه متقاضی اعطا می‌کند. شرایطی که به طور خلاصه به قرار زیر است:

– مجموعه درخواست دهنده یک بنگاه اقتصادی باشد. به این معنی که یک کارگاه، کارخانه یا واحد تولیدی یا خدماتی باشد.

– فرد حقیقی درخواست دهنده واجد شرایط دریافت تسهیلات باشد. در این صورت هم فرد باید صاحب یا مدیر یک بنگاه اقتصادی تولیدی یا خدماتی باشد.

– فرد حقیقی یا بنگاه درخواست کننده تسهیلات می‌تواند پول را بدون گذاشتن هیچ وثیقه‌ای دریافت کند. البته این موضوع به میزان اعتبار درخواست کننده مرتبط بوده و تشخیص آن با بانک یا موسسه اعطا کننده آن است.

– بانک یا موسسه مالی اعطا کننده تسهیلات علاوه بر دریافت اقساط تسهیلات، در سود حاصل از راه اندازی کار تولیدی یا خدماتی یا توسعه آن نیز شریک خواهد بود.

گرفتن تسهیلات از بانک و موسسات مالی

چرا از تسهیلات استفاده می‌کنیم؟

تسهیلات یکی از خدماتی است که بانک‌ها و موسسات مالی آن را به افراد جامعه اعطا می‌کنند. البته که برای گرفتن آن باید شرایط خاصی وجود داشته باشد. برای اعطا کننده آن باید مسجل شود که درخواست کننده تسهیلات به آن نیاز داشته و پول نقدی را که دریافت می‌کند در راهی که اعلام کرده، هزینه خواهد کرد.

اما به صورت کلی افراد جامعه و اشخاص حقیقی برای اموری نظیر رفع احتیاجات ضروری مانند هزینه ازدواج، خرید جهیزیه، پرداخت هزینههای درمانی، کمک هزینه تحصیلی، تعمیر و تامین خانه اقدام به دریافت تسهیلات بانکی می‌کنند.

شرکت‌ها نیز اغلب برای کمک به ایجاد مسکن در روستاها، ایجاد کار، افزایش تولید، راه اندازی واحدهای تولیدی راکد، توسعه کارگاه‌های تولیدی کوچک و متوسط، توسعه واحدهای تولیدی بزرگ و اموری از این دست نیاز به تسهیلات بانکی دارند.

به هر حال اگر برای بانک یا موسسه مالی محرز شود که درخواست کننده تسهیلات قادر است نقدینگی بی هدفی که وجود دارد را برای مسائل مفیدی صرف کند، حتماً در پرداخت تسهیلات بانکی تعلل نخواهد کرد.

نمونه‌هایی از تسهیلات

نمونه خدمات اضافه برداشت

بانک‌ها یا موسسات مالی معتبر در صورتی که حساب نقدی یک شرکت خالی باشد به او تسهیلات اضافه برداشت می‌دهند. در این حالت وام دهنده بهره و اقساط بازپرداخت را دریافت می‌کند. مزیت استفاده از خدمات اضافه برداشت این است که هزینه کمتری نسبت به دریافت وام دارند.

خط اعتباری

وقتی شرکتی در معرض ورشکستگی است می‌تواند از تسهیلات خط اعتباری استفاده کند. این تسهیلاتی است که در آن بهره فقط به پولی تعلق می‌گیرد که از این خطوط برداشته شود. ضمن آن که برای دریافت آن نیاز به ضامن معتبر وجود ندارد.

وام‌های مدت دار

تسهیلات موسوم به وام مدت دار با نرخ بهره و تاریخ سررسید مشخص تعیین می‌شوند. در این نوع تسهیلات مدت زمان بازپرداخت اقساط وام‌های از نوع میان مدت کمتر از سه سال است. همچنین اقساط باید ماهانه پرداخت شوند. اما مدت زمان بازپرداخت اقساط وام‌های بلند مدت حتی تا ۲۰ سال هم تعیین می‌شود.

وام‌های مدت دار

اعتبار نامه

شرکت‌های تجاری داخلی و بین المللی از تسهیلات موسوم به اسناد اعتباری برای راحت‌تر کردن معاملات و پرداخت‌های خود استفاده می‌کنند. یک موسسه مالی یا بانک پرداخت و تکمیل تعهدات بین متقاضی (خریدار) و ذینفع (فروشنده) را تضمین می‌کند تا معامله حتی بدون وجود پول نقد صورت بپذیرد.

قرض الحسنه

قرض الحسنه قرارددادی است که به موجب آن بانک‌ها مبلغ معینی را طبق ضوابط مقرر به اشخاص حقیقی یا حقوقی به عنوان قرض بدون هیچ کارمزدی واگذار می‌کنند.

بانک ها همواره در پی ارائه خدمات گوناگون به مشتریان خود بوده‌اند. یکی از این خدمات که همیشه مورد توجه افراد در هر شغل و جایگاهی بوده است، دریافت وام است.

به طور معمول، بانک‌ها برای پرداخت وام‌های مختلف به مشتریان خود، از آن‌ها سود دریافت می‌کنند.

بازپرداخت این وام با احتساب سود آن مبلغ قابل توجهی است که پرداخت آن می‌تواند خارج از توان مشتریان باشد. اما وام‌های قرضه الحسنه بدون سود هستند یا سود بسیار پایینی دارند.

همین امر باعث شده این وام متقاضی زیادی بین مشتریان بانک‌ها داشته باشد. در واقع این وام‌ها ارزان‌ترین وام‌های پرداختی در ایران محسوب می‌شوند. در این مقاله قصد داریم شما را قرضه الحسنه، کاربردها و شرایط آن بپردازیم.

قرض الحسنه چیست؟

قرض الحسنه نوعی قرض است که در آن بهره‌ای در کار نباشد. در تعریف دیگر عقدی است که به موجب آن بانک‌ها مبلغ معینی را طبق ضوابط مقرر در دستورالعمل به اشخاص حقیقی یا حقوقی به عنوان قرض واگذار می‌کنند.

برای کلمه قرض الحسنه، معادل دقیق انگلیسی وجود ندارد. قرض الحسنه را می‌توان هم معنای اصطلاحinterest free loan به معنای وام بدون بهره دانست. ساختار حقوقی این وام مبتنی بر رابطه داین و مدیون است و ماهیت حقوقی آن از عقود لازمه است.

کاربردهای قرض الحسنه

این وام در موارد خاصی استفاده می‌شود که به شرح زیر است:

  1. تأمین وسایل و ابزار و سایر امکانات لازم برای ایجاد کار جهت کسانی که فاقد این گونه امکانات باشند.
  2. تأکید بر افزایش تولید با تأکید بر توایدات کشاورزی، دامی و صنعتی.
  3. رفع احتیاجات ضروری.

لازم به ذکر است که محدوده زمانی قرض الحسنه در مورد بند 1 و 2 مدت پنج سال و در خصوص بند 3 سه سال است، همچنین کارمزد آن در کلیه موارد حداکثر چهار درصد در نظر گرفته می‌شود.

انواع وام قرض الحسنه

انواع وام قرض الحسنه

این وام‌ها در انواع مختلفی به متقاضیان ارائه می‌شود:

  • وام تامین ابزار کار، که مربوط به امور کشاورزی و دامپروری است؛
  • وام جهت رونق تولید. شرکت‌هایی که در زمینه کارهای اشتغال زا فعالیت دارند، می توانند برای دریافت این وام اقدام کنند؛
  • وام برای رفع نیازهای ضروری. این وام برای رفع نیازهای اولیه، مانند، هزینه های مربوط به تعمیرات و خرید خانه، ازدواج یا تحصیل به خصوص برای روستائیان در نظر گرفته شده است.
  • وام ازدواج برای جوانانی که قصد شروع یک زندگی را دارند؛
  • وام کمک هزینه تحصیل که توسط صندوق رفاه دانشجویان به متقاضیان دانشجو پرداخت می شود؛
  • وام درمان. این وام با ارائه مدارک تایید شده به بانک پرداخت می شود، در اکثر موارد از تاریخ مدارک نباید بیش از 2 ماه گذشته باشد.

نحوه ثبت نام وام قرض الحسنه

نحوه ثبت نام وام ها در بانک ها و موسسات گوناگون با یکدیگر متفاوت است. ثبت نام وام قرض الحسنه با توجه به نوع وام و بانک یا موسسه ارائه دهنده، می‌تواند به شکل حضوری یا غیر حضوری باشد.

در برخی از وام‌ها، متقاضیان صرف نظر از بانک ارائه دهنده آن، باید به سایتی که از جانب دولت برای این منظور اختصاص یافته مراجعه کرده و پس از آن در زمان سررسید نوبت دریافت وام، به بانک مربوطه مراجعه کنند، که وام ازدواج و فرزندآوری از این نوع هستند.

در برخی از بانک‌ها دریافت وام به شکل حضوری بوده و با کامل کردن فرم‌های مربوطه درخواست متقاضی ثبت می‌شود.

برخی دیگر از بانک‌ها این وام را صرفا به شکل غیرحضوری به مشتریان خود ارائه می‌دهند.

با توجه به توضیحات ارائه شده، متقاضی، لازم است بر اساس نوع وام درخواستی و همینطور بانک مورد نظر، به صورت حضوری یا با مراجعه به سایت بانک مربوطه، نسبت به ثبت درخواست وام خود اقدام کند.

وام قرض الحسنه؛ بدون ضامن

به طور معمول، بانک‌ها و موسسات اعتباری برای پرداخت وام از مشتریان خود، ضامن معتبر می‌خواهند، چرا که باید از بازپرداخت وام مطمئن باشند، این ضامن، در واقع ضمانت بازگرداندن مبلغ پرداختی از سوی بانک است.

اما یافتن ضامنی که مورد تایید بانک باشد، همواره یکی از دغدغه‌های افراد برای دریافت تسهیلات از بانک‌ها بوده و گاهی افراد به دلیل پیدا نکردن ضامن معتبر از دریافت وام منصرف می‌شوند.

برخی بانک‌ها به جهت رفاه حال مشتریان خود، با شرایطی اقدام به اعطای وام قرض الحسنه بدون ضامن می‌کنند.

در این بانک‌ها، فرد می‌تواند تا 100 درصد میزان سپرده خود را از بانک وام دریافت کند. دریافت این وام برای صاحب سپرده، بدون نیاز به ضامن بوده و کارمزد آن 1 درصد است.

شرایط عقد قرض الحسنه

شرایط عقد قرض الحسنه

مهمترین ویژگی عقد قرض الحسنه که آن را از سایر عقود اسلامی متمایز می‌کند، نیت خیرخواهانه و خداپسندانه آن است.

در این نوع عقد، قرض دهنده مبلغی را جهت رفع احتیاجات قرض گیرنده به وی پرداخت می‌کند بدون اینکه هدف سودآوری و کسب منفعت داشته باشد.

کارمزد تسهیلات

از نظر دین اسلام اخذ کارمزد برای وام قرض الحسنه بلامانع است.

با توجه به نیت خیرخواهانه و به دور از کسب منفعت، در برخی بانک‌ها نرخ کارمزد تسهیلات آن صفر تا چهار درصد است كه از مشتریان دریافت می‌شود.

ماهیت فعالیت‌های صندوق

سوای تمامی مباحثی که در رابطه با سابقه و یا وضع موجود صندوق‌های قرض الحسنه جریان دارد، جهت پیشبرد این بحث باید به برخی سوالات به شرح ذیل به طور شفاف پاسخ داده شود:

صندوق‌های قرض الحسنه، شخصیت حقیقی محسوب می‌شوند یا شخصیت حقوقی؟

اکثر صندوق‌های قرض الحسنه حتی در نوع کاملا سنتی آن که اغلب در مساجد تشکیل شده هم مطابق با مقررات فعلی خود در چارچوب «آیین نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسسات غیرتجارتی» مصوب سال 1337 (با اصلاحات بعدی) تحت عنوان موسسه غیرتجارتی به ثبت می‌رسند؛ بنابراین دارای شخصیت حقوقی هستند.

منابع تامین‌کننده تسهیلات

صندوق‌های قرض الحسنه برای تامین منابع خود از روش‌های متفاوتی استفاده می‌کنند که اهم آن‌ها را می‌توان به ترتیب زیر خلاصه کرد:

  • افتتاح سپرده قرض الحسنه، که در اغلب اوقات برای کسانی که قصد دریافت تسهیلات قرض الحسنه را داشته باشند اجباری است.
  • دریافت کمک‌ها و هدایای نقدی از اشخاص غیرحقیقی و حقوقی.

در واقع صندوق‌های قرض الحسنه از سویی به جذب منابع در قالب سپرده قرض الحسنه پس‌انداز می‌پردازند و از سمتی دیگر به اعطای تسهیلات قرض الحسنه مشغول هستند.

تفاوت صندوق‌های قرض الحسنه با سایر صندوق‌ها

همه صندوق‌ها دارای ورودی منابع و خروجی تسهیلات هستند با این تفاوت که صندوق‌های قرض الحسنه بخشی از «نهادهای مالی سپرده پذیر» بوده در حالی که سایر صندوق‌ها دارای چنین خصلت و ویژگی نیستند.

نهادهای مالی سپرده پذیر نظیر بانک‌ها، موسسات اعتباری غیربانکی و تعاونی های اعتبار نسبت به دریافت سپرده از مردم اقدام می‌کنند در حالی که سایر صندوق‌ها از منابع دیگری به غیر از دریافت سپرده از مردم جهت اعطای تسهیلات استفاده می‌کنند.

در تمامی کشورهای جهان، بانک‌های مرکزی و بازوی نظارتی آنها تمامی فعالیت‌ها و عملیات «نهادهای مالی سپرده پذیر» را تحت کنترل داشته در حالی که چنین نظارتی در رابطه با سایر نهادهای مالی اعمال نمی‌شود.

تسهیلات قرض الحسنه چیست و انواع آن کدام است؟

تسهیلات انواع مختلفی دارد که می‌توان از آن جمله به تسهیلات قرض الحسنه، بانکی مشارکت مدنی، مضاربه، جعاله و سلف اشاره کرد. اما نوع قرض الحسنه یکی از مهم‌ترین و پر مخاطب‌ترین انواع قرض الحسنه است.

تسهیلات قرض الحسنه در واقع نوعی قرارداد است که در آن بانک به عنوان اعطا کننده یا قرض دهنده مبلغ مشخصی را طبق ضوابط بانکی به اشخاص مختلف اعم از این که حقیقی یا حقوقی باشند به عنوان قرض گیرنده اعطا می‌کند.

این نوع تسهیلات برای امور زیر به افراد داده می‌شود:

  • شرکت‌های تعاونی با هدف ایجاد کار
  • واحدهای تولیدی متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور افزایش چرخه تولید
  • رفع احتیاجات ضروری اشخاص حقیقی مثل خرید جهیزیه، هزینه‌های درمان، خرید خانه، کمک هزینه تحصیل و …
  • کمک هزینه تهیه مسکن روستایی‌ها
  • رفع نیازهای ضروری که ضرورت آن برای وام دهنده احراز شده باشد

سخن پایانی

قرض الحسنه یکی از دستورات دین اسلام است که در مقابل ربا قرار دارد.

در قرض الحسنه افراد بخشی از مال خود را بدون چشم داشت به دیگران قرض می‌دهند. این نوع وام یکی از اقداماتی است که باعث تعدیل اقتصادی در جامعه شده و به نیازمندان کمک می‌کند.

اکنون اگر به عنوان یک فرد حقیقی یا حقوقی نیاز به نقدینگی دارید می‌توانید اقدام به دریافت تسهیلات ازموسسه مالی یا بانک کنید. البته بسیاری از صندوق‌های قرض الحسنه خانوادگی یا فامیلی نیز چنین خدماتی را ارائه می‌کنند. البته میزان اعتباری که صندوق مذکور دارد در تعیین مبلغی که می‌تواند به عنوان تسهیلات به شما اعطا کند، تعیین کننده است. برای همین منظور به دنبال صندوق قرض الحسنه‌ای باشید که به اندازه کافی معتبر، بزرگ و باسابقه باشد.

یک پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *