رکود در معاملات مسکن همراه با افزایش قیمت
رکود در بازارِ گرانی؛ قیمت رو به بالا، معامله رو به پایین
بازار مسکن معیوب؛ خریدار نیست، قیمت پابرجاست
بازار مسکن ایران، بهویژه در کلانشهرهایی مانند تهران، مشهد، اصفهان و شیراز، در ماهها و سالهای اخیر وارد مرحلهای متناقض و پیچیده شده است؛ مرحلهای که کارشناسان از آن با عنوان «رکود تورمی» یاد میکنند. در این وضعیت، از یکسو قیمتها با شتابی قابلتوجه افزایش یافته و رکوردهای جدیدی را ثبت کردهاند و از سوی دیگر، حجم معاملات به پایینترین سطح خود در سالهای اخیر رسیده است. این تضاد آشکار—افزایش قیمت در کنار کاهش خرید و فروش—نشانهای از اختلال عمیق در سازوکار طبیعی بازار مسکن است.
قیمت بالا، اما بازار بیرمق
بررسی آمارهای رسمی و گزارشهای میدانی نشان میدهد که متوسط قیمت هر متر مربع مسکن در تهران و سایر کلانشهرها رشد قابلتوجهی داشته است. این رشد قیمتی، نه ناشی از افزایش تقاضای مصرفی، بلکه عمدتاً حاصل تورم عمومی، کاهش ارزش پول ملی، افزایش هزینههای ساختوساز و نگاه سرمایهای به مسکن است. در چنین شرایطی، قیمتها بالا میروند، اما خریدار واقعی در بازار حضور ندارد.
در واقع، بخش بزرگی از تقاضای مصرفی—یعنی خانوارهایی که برای سکونت به دنبال خرید مسکن هستند—از بازار حذف شدهاند. قدرت خرید مردم بهدلیل افزایش شدید قیمتها و همزمانی آن با رشد محدود درآمدها، بهشدت کاهش یافته است. نتیجه این روند، بازاری است که در آن «قیمتها ایستادهاند یا بالا میروند»، اما «معاملهای انجام نمیشود».
………………………………………………………………………………..
*** برای ارتباط مستقیم با وام دهندگان ملک و مسکن لطفا اینجا را کلیک نمایید ***
………………………………………………………………………………….
سقوط معاملات به کف تاریخی
یکی از مهمترین شاخصهای رکود در بازار مسکن، کاهش محسوس تعداد معاملات است. آمارها نشان میدهد که تعداد قراردادهای خرید و فروش در بسیاری از ماهها به کمترین میزان در یک دهه اخیر رسیده است. بنگاههای معاملات ملکی نیز از کاهش شدید مراجعه خریداران خبر میدهند. بسیاری از فایلها ماهها بدون مشتری باقی میمانند و حتی تخفیفهای محدود نیز نتوانسته بازار را به تحرک وادارد.
این کاهش معاملات، نهتنها نشانه رکود است، بلکه خود به عاملی برای تعمیق آن تبدیل میشود. وقتی خرید و فروش انجام نشود، نقدشوندگی بازار کاهش مییابد، سرمایهها قفل میشوند و چرخه طبیعی عرضه و تقاضا مختل میگردد.
چرا قیمتها کاهش نمییابد؟
در شرایط عادی اقتصادی، کاهش تقاضا باید به تعدیل قیمتها منجر شود؛ اما بازار مسکن ایران از این قاعده تبعیت نمیکند. دلایل متعددی برای این پدیده وجود دارد:
نخست، نگاه سرمایهای به مسکن است. بسیاری از مالکان، مسکن را نه یک کالای مصرفی، بلکه ابزاری برای حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورم میدانند. به همین دلیل، حاضر به کاهش قیمت نیستند و ترجیح میدهند ملک خود را خالی نگه دارند.
دوم، افزایش هزینههای ساخت شامل قیمت زمین، مصالح ساختمانی، دستمزد نیروی کار و هزینههای اداری است. این عوامل باعث میشود قیمت تمامشده ساخت مسکن بالا برود و سازندگان امکان کاهش قیمت را نداشته باشند.
سوم، نبود ابزارهای مالی کارآمد مانند وامهای بلندمدت با نرخ بهره واقعی و متناسب با درآمد خانوارهاست. وقتی خریدار توان تأمین مالی ندارد، اما فروشنده هم فشاری برای فروش احساس نمیکند، بازار در وضعیت انجماد باقی میماند.
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی رکود تورمی
………………………………………………………………………………..
بیشتر بخوانید : سیاستگذار اصلی مسکن کیست
………………………………………………………………………………….
ادامه این وضعیت، پیامدهای گستردهای برای اقتصاد و جامعه بههمراه دارد. نخستین پیامد، افزایش شکاف طبقاتی در دسترسی به مسکن است. مسکن بهتدریج از یک کالای ضروری به یک کالای لوکس تبدیل میشود و بخش بزرگی از جامعه، بهویژه جوانان و زوجهای تازهتشکیلشده، از امکان خانهدار شدن محروم میمانند.
از سوی دیگر، رکود در معاملات مسکن، صنایع وابسته مانند ساختوساز، مصالح ساختمانی، حملونقل و خدمات فنی را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. این موضوع میتواند به کاهش اشتغال و کند شدن رشد اقتصادی منجر شود.
همچنین، افزایش تعداد واحدهای خالی در شهرهای بزرگ، خود نشانهای از ناکارآمدی سیاستهای مسکنی است؛ واحدهایی که نه مورد استفاده قرار میگیرند و نه به کاهش قیمتها کمک میکنند.
نقش سیاستگذاری و آینده بازار
کارشناسان معتقدند خروج از این وضعیت، نیازمند اصلاحات ساختاری و سیاستگذاری هدفمند است. کنترل تورم عمومی، ثبات اقتصادی، افزایش عرضه مسکن متناسب با توان مالی مردم، توسعه وامهای مؤثر و اجرای جدی مالیات بر خانههای خالی و معاملات سوداگرانه، از جمله راهکارهایی است که میتواند به تعادل بازار کمک کند.
در غیر این صورت، بازار مسکن همچنان در چرخه معیوب «قیمت بالا – خرید کم» باقی خواهد ماند؛ چرخهای که نه به نفع خریدار است، نه فروشنده و نه اقتصاد کلان کشور.
جمعبندی
بازار مسکن ایران امروز در وضعیتی ایستاده است که قیمتها بالا و معاملات پاییناند؛ وضعیتی که بهروشنی از رکود در کنار تورم قیمتی حکایت دارد. این تناقض، نشانهای از اختلال عمیق در ساختار اقتصادی و سیاستهای مسکنی است. اگرچه قیمتها همچنان در مسیر صعودی حرکت میکنند، اما نبود تقاضای مؤثر، بازار را به فضایی سرد، کمتحرک و ناپایدار تبدیل کرده است. آینده این بازار، بیش از هر چیز، به تصمیمهای کلان اقتصادی و میزان توان سیاستگذاران در بازگرداندن تعادل به یکی از حیاتیترین بخشهای اقتصاد کشور بستگی دارد.
مقالات مرتبط :
مسکن، از دولت سيزدهم به چهاردهم
بدهي طرح مسکن دولتي براي دولت چهاردهم
بهترين شهر جهان در کيفيت زندگي و مسکن
