عنوان: درمان در آتش؛ نظام سلامت ایران روی لبه پرتگاه
مقدمه: بمبی که داروخانهها را خالی کرد
بیست و هشتم فوریه ۲۰۲۶ (۱۰ اسفند ۱۴۰۴)، روزی است که نه تنها نقشه ژئوپلیتیک خاورمیانه، بلکه نبض حیاتیترین بخش جامعه ایران را برای همیشه تغییر داد. آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران، همراه با بسته شدن تنگه هرمز، یک بحران انسانی تمامعیار را رقم زده است. اما شاید هیچجا به اندازه «نظام سلامت» این فاجعه را عمیقاً حس نکرده است. در حالی که خیابانها از بمباران خالی شده، بیمارستانها مملو از مجروحان جنگی است و داروخانهها با قفسههای خالی روبهرو هستند. گزارشی که پیش رو دارید، تصویری از یک نظام درمانی است که در آتش میسوزد و هشدار سازمان ملل و سازمان بهداشت جهانی را به دنبال داشته است.
بخش اول: بیمارستانها در خط مقدم آتش
جنگ مدرن دیگر تنها سربازان را هدف قرار نمیدهد. در این درگیری، زیرساختهای حیاتی پزشکی به طور سیستماتیک تخریب شدهاند.
بر اساس گزارشهای رسمی و تأیید سازمان بهداشت جهانی، از آغاز جنگ تاکنون:
– ۴۹ بیمارستان به طور کامل یا جزئی منهدم شدهاند.
– ۲۲۹ مرکز بهداشتی و درمانی مورد اصابت حملات هوایی قرار گرفتهاند.
– ۹ بیمارستان به طور کامل از مدار خارج و تعطیل شدهاند.
– دستکم ۱۸ مورد حمله مستقیم به کادر درمان و آمبولانسها در ایران ثبت شده که منجر به کشته شدن چندین پرسنل امدادی گردیده است.
این حملات تنها به ساختمانها ختم نمیشود. انفجار در نزدیکی کارخانههای تولید دارو و تجهیزات پزشکی در شهرهای صنعتی، زنجیره تأمین داخلی را نیز از بین برده است. تأسیساتی که مسئول تولید ۶۰ درصد فیلترهای دیالیز کشور بودند، اکنون با کمبود مواد اولیه و تخریب فیزیکی مواجه هستند.
……………………………………………………………….
بیشتر بخوانید : بازگشت به طب سنتی و روشهای سالمتیِ با ریشه ایرانی
……………………………………………………………….
بخش دوم: محاصره دریایی؛ قطع دارو از رگ حیات
اگر حملات هوایی، بخش تولید را هدف گرفته باشد، بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در مسیرهای هوایی دبی و دوحه، بخش «ورود کالا» را فلج کرده است. بیش از یکپنجم ظرفیت حمل بار هوایی جهان که مسئول انتقال داروهای حیاتی و واکسنهاست، تحت تأثیر این بحران قرار گرفته است.
مسیرهای جایگزین (از طریق عربستان یا استانبول) نه تنها زمان حمل را چندین برابر کرده، بلکه زنجیره سرما (Cold Chain) داروهای حیاتی مانند انسولین و داروهای سرطان را با خطر فساد مواجه ساخته است. انسولین که زمانی کالایی در دسترس بود، اکنون در برخی گزارشها تا سقف ۷۰ میلیون ریال (بیش از ۱۱۰۰ دلار) قیمت خورده است.
یکی از مسئولان بیمارستان ابنسینای تهران به رویترز گفته است: «به نظر من، تنها دو ماه دیگر داروی انبارشده در کشور پاسخگو خواهد بود».
بخش سوم: جهش قیمت و قربانیان فراموش شده
هزینههای سرسامآور حملونقل و کمبود شدید ارز، باعث افزایش باورنکردنی قیمت دارو در بازار سیاه شده است. گزارشها حاکی از آن است که برخی داروها تا ۱۰۰۰ درصد گران شدهاند.
اما فاجعهبارترین روایت از آنِ بیماران خاص مانند هموفیلیها و بیماران سرطانی است. یک قلم داروی ساده برای کنترل تشنج (Liskantin) طی یک سال از ۹ میلیون ریال (حدود ۵ دلار) به ۴۲ میلیون ریال (بیش از ۲۳ دلار) رسیده و همچنان نایاب است.
در یکی از کلینیکهای تهران، پزشکی به خبرنگاران گفت: «بیمارانی با فاکتور ۱۳ انعقادی داریم که هر دو هفته یک بار نیاز به تزریق دارند. اما انبار ما برای این داروی حیاتی، خالی است. اگر دچار خونریزی مغزی شوند، هیچ کاری از دست ما برنمیآید».
مادران باردار با خطر مرگ مواجهاند، و بیماران دیابتی ناچار به استفاده از دوزهای کاهش یافته انسولین هستند.
بخش چهارم: واکنش جهانی؛ قطرهای بر آتش
در اقدامی دیرهنگام، سازمان بهداشت جهانی در اواسط اردیبهشت ۱۴۰۵ پروژهای اضطراری به ارزش ۲ میلیون دلار را برای ایران تصویب کرد. همچنین هلال احمر موفق شد ۶ کامیون کمکهای بشردوستانه (عمدتاً دارو و سرم) را از مرز ترکیه وارد ایران کند.
اما این کمکها در مقابل وسعت فاجعه ناچیز است. هشدار اصلی سازمان ملل نه تنها کمبود دارو، بلکه شیوع قریبالوقوع بیماریهای واگیر است. بر اثر بمباران زیرساختهای آب و فاضلاب در استانهای خوزستان و سیستان و بلوچستان، خطر شیوع وبا و مالاریا بسیار زیاد شده است.
نتیجهگیری: ساعت به صدا درآمده است
نظام سلامت ایران بر روی لبه پرتگاه تعادل برقرار میکند. از یک سو، موج مجروحان جنگ هر روز بر تعداد تختهای بیمارستانی میافزاید و از سوی دیگر، ذخایر استراتژیک دارو رو به اتمام است.
این تنها یک بحران اقتصادی یا لجستیکی نیست؛ این یک فاجعه انساندوستانه است که در حال رقم خوردن است. اگر آتشبس فوری برقرار نشود و کریدوری امن برای ورود دارو و تجهیزات پزشکی (بدون توجه به تحریمها) باز نشود، به زودی شاهد مرگومیری خواهیم بود که نه بر اثر بمب، که بر اثر کمبود یک آمپول ساده انسولین یا یک ویال داروی شیمی درمانی رقم میخورد. تاریخ، سکوت جهانیان در برابر این فروپاشی را نخواهد بخشید.
مقالات مرتبط :
مشاوره تلفنی پزشکی 24 ساعته رایگان
بازگشت به طب سنتی و روشهای سلامتمحور ایرانی
سهم اندک تجهیزات دندانپزشکی از ارز سلامت
