سود ۴۰ درصدی بانکها؛ از شایعه تا واقعیت
این روزها خبری در فضای مجازی دستبهدست میشود که بسیاری از سپردهگذاران و فعالان اقتصادی را نگران کرده است: افزایش نرخ سود بانکی به ۴۰ درصد. اما واقعیت چیست؟ آیا بانکها واقعاً قصد دارند چنین سودی به سپردهها پرداخت کنند، یا این خبر صرفاً شایعهای برای فضاسازی در بازار است؟
شایعه یا واقعیت؟
پاسخ بانک مرکزی به این سوال قاطع است: هیچ تصمیمی برای تغییر نرخ سود بانکی گرفته نشده است و سود ۴۰ درصدی بیاساس است. مسئولان بانک مرکزی تأکید کردهاند که این موضوع فعلاً تنها در مرحله مطالعاتی قرار دارد و گزارشهای منتشرشده فاقد هرگونه پایه و اساس است.
با این حال، مقامات اقتصادی کشور اخیراً بر لزوم «بازنگری در ساختار نرخ سود» جهت هماهنگی با واقعیتهای اقتصادی تأکید کردهاند. اما سیاستگذار پولی به دلیل نگرانی از پیامدهای ناترازی شبکه بانکی و فشار بر بخش تولید، با احتیاط کامل حرکت میکند. رویکرد فعلی، طراحی مدلی است که ضمن کنترل نقدینگی، مانع از رکود در بخش تولید شود.
……………………………………………………………………..
بیشتر بخوانید : وامهای بانکی از کجا سر در میآورند؟
……………………………………………………………………..
اگر سود ۴۰ درصدی واقعیت یابد، چه میشود؟
با وجود تکذیب رسمی، بررسی پیامدهای احتمالی چنین تصمیمی، میتواند تصویری روشن از چالشهای پیشروی اقتصاد ایران ارائه دهد. حسین راغفر، اقتصاددان و عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا، در این باره هشدار داده است که افزایش نرخ بهره تا محدوده ۴۰ درصد، «تیر خلاص به تولید» خواهد بود.
تأثیر بر تولید و اشتغال
هیچ واحد تولیدی نمیتواند با نرخ بهره ۴۰ درصدی فعالیت کند یا با تولیدکنندگان سایر کشورها رقابت داشته باشد. راغفر تأکید کرده که اگر نرخ سود سپردهها به ۴۰ درصد برسد، نرخ تسهیلات به حدود ۶۰ درصد خواهد رسید و روشن است که هیچ تولیدکنندهای توان تأمین مالی با چنین هزینهای را ندارد. نتیجه چنین سیاستی، تضعیف هرچه بیشتر بخش مولد و تقویت فعالیتهای سوداگرانه و دلالی است.
تشدید تورم و انتظارات تورمی
نکته نگرانکنندهتر آنکه هماکنون برخی صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت، سودی در حدود ۴۰ درصد پرداخت میکنند. راغفر معتقد است این موضوع پیام روشنی به بازار مخابره میکند: خود سیاستگذار انتظار دارد نرخ تورم سال آینده بالاتر از ۴۰ درصد باشد. به عبارت دیگر، بانک مرکزی به جای کنترل انتظارات تورمی، عملاً به تشدید بیثباتی اقتصادی دامن میزند. هماکنون نیز نرخ تورم سالانه به حدود ۶۲ درصد رسیده و هرگونه افزایش نرخ سود، میتواند این روند را شتاب بخشد.
مزایای احتمالی؛ کنترل نقدینگی یا افزایش هزینه؟
از سوی دیگر، برخی اقتصاددانان معتقدند افزایش نرخ سود میتواند به جذب نقدینگی سرگردان و کاهش فشار آن بر بازارهای ارز، طلا و مسکن کمک کند. در شرایطی که تورم افسارگسیخته شده، نرخ سود مثبت (بالاتر از تورم) میتواند انگیزه سپردهگذاری را افزایش دهد و از خروج سرمایه از بانکها جلوگیری کند. اما تجربه نشان داده که در اقتصاد ایران، این مکانیسم به دلیل بیثباتی مزمن، چندان کارآمد نبوده است.
نتیجهگیری
شایعه سود ۴۰ درصدی، هرچند تکذیب شده، اما بحثبرانگیزترین موضوع روز اقتصاد ایران است. آنچه از اظهارات کارشناسان و موضع بانک مرکزی برمیآید، این است که ایران در تلهای میان تورم و رکود گرفتار شده است: افزایش نرخ سود، تورم را تشدید میکند اما نقدینگی را کنترل میکند؛ کاهش آن، تولید را نجات میدهد اما به سفتهبازی دامن میزند. رویکرد فعلی بانک مرکزی، یعنی بازنگری تدریجی و محتاطانه در ساختار نرخ سود، شاید تنها راه ممکن برای عبور از این پیچوخم تاریخی باشد؛ راهی که نه شایعهسازی، بلکه عقلانیت اقتصادی را میطلبد.
مقالات مرتبط :
نخستین پرداخت بینبانکی در سوئیس روی بلاک چین انجام شد
مردم وامهای بانکی را صرف چه کارهایی میکنند؟
حمایت دولت و بانکها از ساخت و ساز یکی از راهکارهای مهم برای بهبود شرایط فعلی است
