چرا بیتکوین از جنگ نمیترسد؟
در فوریه ۲۰۲۶، وقتی جنگ ایران و آمریکا آغاز شد، بسیاری از تحلیلگران اقتصادی پیشبینی کردند که بیتکوین مانند گذشته سقوط خواهد کرد. اما برخلاف انتظار، بیتکوین نه تنها سقوط نکرد، بلکه حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد رشد کرد و از طلا و شاخصهای اصلی بازار سهام پیشی گرفت . این رفتار متناقض، پرسش اساسی را مطرح میکند: چرا بیتکوین از جنگ نمیترسد؟ پاسخ در تغییر ساختار بازار، کاربردهای جدید ژئوپلیتیکی، و تحول درک سرمایهگذاران از این دارایی نهفته است.
طلای دیجیتال یا دارایی ریسک؟
سالهاست که بیتکوین را «طلای دیجیتال» مینامند، اما واقعیت پیچیدهتر است. در بحرانهای پیشین مانند جنگ روسیه و اوکراین، بیتکوین ابتدا سقوط کرد و سپس بهبود یافت؛ رفتاری که با طلا تفاوت اساسی داشت . در شش بحران ژئوپلیتیک بزرگ، بیتکوین همواره جزو نخستین داراییهایی بود که فروخته میشد .
با این حال، جنگ ۲۰۲۶ نقطه عطفی بود. بر اساس تحلیل «بیننس ریسرچ»، بیتکوین سه مرحله را طی کرد: شوک اولیه و سقوط به ۶۳ هزار دلار، جذب شوک و تثبیت در کانال ۶۶ تا ۷۳ هزار دلار، و در نهایت صعود مستقل به ۷۵ هزار دلار . این الگو نشان میدهد که بیتکوین در حال گذار از یک «دارایی پرنوسان» به «دارایی قابلاستفاده در بحران» است .
تغییر ساختار بازار؛ نقش صندوقهای ETF و سرمایهگذاران نهادی
دلیل اصلی این تغییر، تحول بنیادین در ساختار بازار پس از راهاندازی صندوقهای ETF اسپات بیتکوین در ژانویه ۲۰۲۴ است . در بحران تنگه هرمز، جریان سرمایههای نهادی بهعنوان «کف بتنی» بازار عمل کرد. از ۲ تا ۴ مارس ۲۰۲۶، صندوقهای ETF خالص ورودی ۱.۱۵ میلیارد دلاری ثبت کردند و در مجموع بحران، بیش از ۱.۷ میلیارد دلار جذب شد .
نکته کلیدی این است که نهادها شوک نفتی را نه یک تهدید، بلکه «فرصتی برای ورود» تلقی کردند . اسپرد کوینبیس-بایننس در اوایل مارس به شدت مثبت شد که نشان میدهد سرمایهگذاران نهادی آمریکایی محرک اصلی خرید بودهاند . این رفتار، ماهیت بیتکوین را تغییر داده است: «هرچه عدماطمینان بیشتر شود، نهادها فعالتر بیتکوین میخرند و از ریزشها به عنوان نقطه ورود استفاده میکنند» .
…………………………………………………………………………….
بیشتر بخوانید :رفتار بیت کوین در سایه جنگ
……………………………………………………………………………
بیتکوین به مثابه «لایه تسویه بیطرف» در ژئوپلیتیک
شاید مهمترین تحول، استفاده عملی بیتکوین در مناقشه ژئوپلیتیک باشد. ایران اعلام کرد که عوارض یک دلاری هر بشکه نفت را از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز به صورت بیتکوین دریافت خواهد کرد که معادل حدود ۲۰ میلیون دلار در روز است . مت هاوگان، مدیر سرمایهگذاری بیتوایز، این را نقطه عطفی تاریخی دانست و گفت: «در دنیایی که کشورها سازوکارهای مالی را به سلاح تبدیل کردهاند، بیتکوین به مثابه جایگزینی غیرسیاسی ظهور کرده است» .
ایران همچنین پلتفرم «هورمز سیف» را برای بیمه کشتیها با پرداخت بیتکوین و ارزهای دیجیتال راهاندازی کرده و از شبکه SWIFT و واسطههای غربی عبور کرده است . سام لیمن، رئیس تحقیقات مؤسسه سیاست بیتکوین، تأکید کرد که ایران از بیتکوین استفاده میکند «چون قابل توقیف نیست و شبکه آن قابل خاموشسازی نیست» .
گسست از نفت؛ وقتی همبستگی از بین میرود
برخلاف باور رایج، بیتکوین و نفت همبستگی پایداری ندارند. تحلیل «بیننس ریسرچ» از دادههای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد که همبستگی بین این دو دارایی در سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ تقریباً صفر بوده و در ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ دوباره از بین رفته است . افزایش ۵۰ درصدی قیمت نفت در بهار ۲۰۲۶ نتوانست بیتکوین را متوقف کند .
دلایل متعددی برای این گسست وجود دارد. سهم انرژی پاک در استخراج بیتکوین به ۵۲ درصد رسیده و وابستگی هزینه استخراج به نفت کاهش یافته است . همچنین، جریانهای نهادی از طریق ETF، حجم فروش روزانه استخراجکنندگان را چندین برابر پوشش میدهد .
هشدار؛ دو روی سکه
با این حال، رفتار بیتکوین در جنگ ۲۰۲۶ یکطرفه نیست. در اواخر ژوئن ۲۰۲۶ و با اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا، بیتکوین حدود ۱۲ درصد در سهماهه دوم سال سقوط کرد و به حدود ۵۹,۷۰۰ دلار رسید، در حالی که بازار سهام رشد کرد . صندوقهای ETF خروجی بیش از ۴ میلیارد دلاری ثبت کردند . این الگو نشان میدهد که بیتکوین هنوز در برخی شرایط مانند یک دارایی ریسک رفتار میکند و اعتماد به نقش پناهگاهی آن همچنان کامل نیست.
جمعبندی
بیتکوین از جنگ نمیترسد، اما دلیلش آن چیزی نیست که بسیاری فکر میکنند. بیتکوین صرفاً به این دلیل رشد نمیکند که «طلای دیجیتال» است، بلکه به این دلیل که کارکرد جدیدی در بحرانهای ژئوپلیتیک پیدا کرده است. سه عامل این تحول را رقم زدهاند: ورود سرمایههای نهادی از طریق ETF که «کف بتنی» برای قیمت ایجاد کرده، کاربرد عملی به عنوان «لایه تسویه غیرسیاسی» در تقابلهای بینالمللی، و گسست ساختاری از متغیرهای سنتی مانند قیمت نفت.
با این حال، بیتکوین هنوز یک پناهگاه امن کامل نیست. رفتار متناقض آن در واکنش به آتشبس ۲۰۲۶ نشان میدهد که این دارایی در حال «گذار» است؛ از یک دارایی پرنوسان به نسل بعدی ذخیره ارزش، اما هنوز به مقصد نرسیده . آینده بیتکوین به سه تحول بستگی دارد: کاهش اهرمهای مشتقه، افزایش سرمایهگذاران بلندمدت، و شکلگیری الگوی رفتاری «خرید در ریزش» در بحرانهای آینده .
مقالات مرتبط :
نظر اقتصاددانان برجسته تر در تاثير سياست بر اقتصاد
آیا در 2024 رونق به اقتصاد جهانی باز می گردد؟
